Tüm siparişlerde kargo ücretsiz Hafta içi 13:00'a kadar verilen siparişler aynı gün kargoda
Takip edin

Buğday ne zaman ve nasıl gübrelenir? Taban ve üst gübre takvimi

Proverim Teknik Ekibi
Buğday ne zaman ve nasıl gübrelenir? Taban ve üst gübre takvimi

Buğdayda temel kural şudur: fosfor ekimle birlikte, azot ise bölünerek verilir. Azotun bir kısmı ekimde taban gübresi olarak, kalanı ilkbaharda kardeşlenme döneminde ve gerekirse sapa kalkma başında üst gübre olarak uygulanır. Ne kadar verileceğini ise toprak analizi, önceki ürün, yağış ya da sulama imkânı ve beklenen verim belirler. Bu yazıda kesin doz değil, doğru zamanlama ve yöntem anlatılıyor.

Buğday hangi besine ne zaman ihtiyaç duyar?

  • Fosfor: Kök gelişimi ve güçlü çıkış için gerekir. Erken dönemde ihtiyaç yüksektir ve toprakta az hareket ettiği için ekimle tohum yakınına verilmelidir.
  • Azot: Kardeşlenme, yaprak alanı, başak oluşumu ve tane proteini için en çok ihtiyaç duyulan besindir. Toprakta hareketlidir; fazlası yağışla yıkanabilir. Bu yüzden tek seferde verilmez.
  • Potasyum: Birçok bölgemizin toprağı potasyumca zengindir. Analizde düşük çıkan topraklarda taban gübresine eklenir.
  • Çinko: İç Anadolu başta olmak üzere kireçli ve pH'ı yüksek topraklarda çinko eksikliği sık görülür. Analizde eksik çıkarsa çinkolu gübreler kullanılır.

Gübreleme takvimi

1. Ekimle birlikte: taban gübresi

Fosforun tamamı ve azotun bir kısmı ekimle birlikte verilir. Mibzerle tohumun yanına ya da biraz altına verilen gübre, serpme uygulamaya göre köke daha yakın kalır.

2. Kardeşlenme dönemi: birinci üst gübre

Kış sonu ve erken ilkbaharda bitkiler kardeşlenmeye başladığında azotun ikinci kısmı verilir. Bu gübre, kışı geçiren bitkinin kardeş sayısını ve başak oluşumunu destekler. Toprak çözülmüş olmalı ve mümkünse yağıştan hemen önce uygulanmalıdır.

3. Sapa kalkma başı: ikinci üst gübre (gerekirse)

Sulanan tarlalarda ve yağışın iyi olduğu yıllarda azotun bir bölümü sapa kalkma başına bırakılabilir. Kuru tarımda ilkbahar yağışı azsa bu uygulama çoğu zaman karşılığını vermez.

Kuru tarım ile sulu tarım farkı

Kuru tarımda verimi sınırlayan çoğunlukla sudur. Yağışın az olduğu yerlerde fazla azot vermek, bitkiyi ilkbaharda gür büyütüp yaz başındaki kuraklıkta daha çok strese sokabilir. Sulu tarımda ise verim hedefi daha yüksektir; azot ihtiyacı artar ve daha fazla bölünerek verilir. Her iki durumda da doğru miktarı bölgenizin koşullarına göre bir ziraat mühendisiyle belirlemek en sağlıklısıdır.

Sık yapılan hatalar

  • Analizsiz gübreleme: Her yıl aynı gübreyi aynı miktarda atmak, bazı besinleri fazlalaştırırken eksik olanı görmezden gelir.
  • Bütün azotu ekimde vermek: Kış yağışlarıyla azotun bir kısmı kök bölgesinden uzaklaşabilir; ilkbaharda bitki aç kalır.
  • Fosforu üstten serpmek: Fosfor yüzeyde kalır, köke ulaşmaz.
  • Donlu, karlı ya da çok kuru toprağa üst gübre: Gübre yüzeyde kalır, kaybolabilir.
  • Geç ve aşırı azot: Yatmaya ve hastalık riskinin artmasına yol açabilir.

Önceki ürün neden önemli?

Buğday nohut, mercimek ya da fiğ gibi bir baklagilden sonra ekiliyorsa toprakta bu bitkilerin bıraktığı bir miktar azot bulunur ve azot ihtiyacı azalabilir. Mısır ya da ayçiçeği gibi çok besin tüketen bir üründen sonra ise ihtiyaç artabilir. Nadasa bırakılmış tarlalar da kendi farkını taşır. Analiz yaptırırken önceki ürünü mutlaka belirtin.

Sararma ve lekeler

İlkbaharda yaşlı yapraklardan başlayan genel sararma çoğu zaman azot eksikliğidir. Yapraklarda sarı, turuncu ya da kahverengi püstüller, çizgiler veya lekeler varsa pas gibi bir hastalık söz konusu olabilir. Hastalık ve zararlılarda il ya da ilçe tarım müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışın.

Buğdayda mikrobiyal gübrenin yeri

Mikrobiyal gübre taban ve üst gübrenin yerine geçmez; analizli gübreleme programının tamamlayıcısıdır. Buğdayda güçlü çıkış, kardeşlenme ve sapa kalkma öncesi dönem kök bölgesinin aktif çalışmasını gerektirir. Proverim Mikrobiyal Bio Gübre kök çevresindeki mikrobiyal canlılığı destekleyerek buğdayın azot, fosfor, potasyum ve mikro elementlerden yararlanma sürecine katkı sağlar.

Ürün beş Bacillus türü içerir (B. subtilis, B. licheniformis, B. megaterium, B. amyloliquefaciens, B. pumilus) ve T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tescillidir (Tescil No 2022TO2638). Topraktan uygulamada 1 L ürün 2 dekara, yapraktan uygulamada 3 dekara kadar yeter; 1 L ürün 300 litreye kadar suyla seyreltilebilir.

Buğday için Proverim Mikrobiyal Gübre →

Bahçenize ya da saksınıza özel soru için ziraat mühendislerimize WhatsApp'tan ücretsiz danışabilirsiniz: 0553 184 45 96.

Sıkça sorulan sorular

Buğdaya azot ne zaman verilir?

Azotun bir kısmı ekimle birlikte taban gübresi olarak, kalanı ilkbaharda kardeşlenme döneminde üst gübre olarak verilir. Yağış ve sulama durumuna göre sapa kalkma başında ikinci bir üst gübre eklenebilir. Miktarı toprak analizi ve beklenen verim belirler.

Buğdaya fosfor üst gübre olarak verilebilir mi?

Fosfor toprakta az hareket eder; yüzeye serpildiğinde kök bölgesine pek ulaşmaz. Bu yüzden fosforun ekimle birlikte, tohumun yakınına verilmesi önerilir.

Karlı ya da donlu toprağa gübre atılır mı?

Önerilmez. Donlu ya da karla kaplı toprakta gübre yüzeyde kalır, eriyen kar suyuyla akıp gidebilir. Toprağın çözüldüğü ve yağış beklenen bir dönemi seçmek daha doğrudur.

Buğdayda yaprakların sararması gübre eksikliği mi?

İlkbaharda yaşlı yapraklardan başlayan sararma çoğunlukla azot eksikliğidir. Ancak yaprakta püstül, leke ya da çizgi şeklinde belirtiler varsa pas gibi bir hastalık olabilir. Bu durumda il ya da ilçe tarım müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışın.

Proverim TV@ProverimTVAbone ol
TOPLULUĞUMUZA KATILIN

Bizi Sosyal Medyada Takip Edin

Proverim uygulamaları, teknik videolar, saha paylaşımları ve güncel duyurular için resmi sosyal medya kanallarımızı takip edin.