Domatesin dibi neden siyahlaşır? Çiçek burnu çürüklüğü ve çözümü

Domatesin çiçek tarafında, yani meyvenin alt ucunda başlayan, önce su emmiş gibi görünen sonra kahverengi ya da siyaha dönen, içe çökük ve kuru bir leke çoğunlukla çiçek burnu çürüklüğüdür. Bu bir hastalık değildir; meyve hızlı büyürken alt ucuna yeterli kalsiyum ulaşmadığı için dokular ölür. Çözüm de ilaçta değil, sulamada ve dengeli beslemededir.
Toprakta kalsiyum var ama meyveye neden gitmiyor?
Kalsiyum bitkinin içinde suyla birlikte taşınır ve suyun çoğu yapraklara gider. Meyve az su buharlaştırdığı için kalsiyumdan payını zaten az alır. Kök bir süre su alamazsa ya da yapraklar suyu meyveden önce çekerse, en uçtaki meyve dokusu kalsiyumsuz kalır. Bu yüzden toprakta bol kalsiyum olan bahçelerde bile çiçek burnu çürüklüğü sık görülür.
Sorunu tetikleyen durumlar
- Düzensiz sulama: Toprağın bir kuruyup bir ıslanması en büyük nedendir. Sıcak bir haftada birkaç gün susuz kalmak, o hafta büyüyen meyvelerde leke olarak geri döner.
- Aşırı sulama ve kötü drenaj: Havasız kalan kök de su ve kalsiyum taşıyamaz.
- Fazla azot: Özellikle amonyumlu gübrelerle hızla büyütülen bitkide yaprak alanı artar, meyveye giden kalsiyum azalır.
- Fazla potasyum ve magnezyum: Bu elementler toprakta kalsiyumla yarışır; aşırı verildiklerinde kalsiyum alımı zorlaşabilir.
- Tuzlu toprak ya da sulama suyu: Kökün su alması güçleşir.
- Kök zararı: Çapa sırasında kesilen ya da saksıda sıkışan kökler.
- Çeşit ve meyve şekli: Uzun, sivri uçlu ve iri meyveli çeşitler daha hassastır.
Hastalıktan nasıl ayırt edilir?
Çiçek burnu çürüklüğü hep meyvenin alt ucunda başlar, lekenin yüzeyi genellikle kuru ve deri gibidir, yaprak ve gövdede belirti yoktur. Leke meyvenin yanında ya da sap tarafında çıkıyorsa, üzerinde halkalı desen, küf ya da sulu çürüme varsa veya yapraklarda da lekeler görülüyorsa sorun bir mantar ya da bakteri hastalığı olabilir. Bu durumda ilaç seçimini kendiniz yapmayın; il ya da ilçe tarım müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışın.
Adım adım ne yapmalı?
- Lekeli meyveleri toplayın. Bu meyveler düzelmez. Erken toplamak bitkinin yükünü hafifletir.
- Sulamayı düzene sokun. Az ve sık değil, toprağın kök derinliğine kadar ıslandığı düzenli sulama yapın. Damla sulama en dengeli yöntemdir.
- Toprağı örtün. Saman, kuru ot ya da malç örtüsü toprağın hızlı kurumasını önler.
- Azotu ve potasyumu abartmayın. Gübre çeşidini ve miktarını toprak analizine göre belirleyin.
- pH ve kalsiyumu ölçtürün. Asidik ve gerçekten kalsiyumu düşük topraklarda kireçleme gerekebilir; bunu analiz sonucuyla ve bir ziraat mühendisiyle karar verin.
- Saksıda büyük kap kullanın. Küçük saksı yaz sıcağında çok çabuk kurur. Domates için derin ve geniş saksı seçin. Sıcak günlerde toprağı sabah ve akşam kontrol edin; saksının altlığında su bekletmeyin.
- Çapayı yüzeysel yapın. Domates köklerinin önemli bir kısmı toprağın üst katmanındadır. Derin çapa bu kökleri keser ve su alımını bir süre aksatır.
Neden ilk meyvelerde daha sık görülür?
Çiçek burnu çürüklüğü çoğunlukla ilk salkımlarda ve sezonun ilk sıcak haftalarında yoğunlaşır. Bu dönemde bitki hızla büyür, kökler henüz derine inmemiştir ve hava aniden ısınır. Sulama düzene oturdukça ve kökler geliştikçe sonraki salkımlarda sorun genellikle azalır. Bu yüzden ilk lekeli meyveleri gördüğünüzde paniğe kapılmayın; önce sulama düzeninizi gözden geçirin.
Yapraktan kalsiyum uygulaması sık yapılır ama kalsiyum yapraktan meyveye pek taşınmaz. Bu yüzden sulama düzeni sağlanmadan yapılan yaprak uygulamalarından büyük sonuç beklemeyin.
Mikrobiyal gübre ne katar?
Mikrobiyal gübre kalsiyum eksikliğini gidermez ve düzenli sulamanın yerine geçmez. Kök bölgesindeki biyolojik canlılığı destekleyerek domatesin suyu ve besini daha dengeli almasına yardımcı olur. Aktif çalışan bir kök, sıcak dönemlerdeki dalgalanmalara daha hazırlıklı girer.
Proverim Mikrobiyal Bio Gübre beş Bacillus türü içeren, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tescilli (Tescil No 2022TO2638) bir mikrobiyal gübredir. Topraktan uygulamada 1 L ürün 2 dekara, yapraktan uygulamada 3 dekara kadar kullanılabilir.
Domates için Proverim Mikrobiyal Gübre →
Bahçenize ya da saksınıza özel soru için ziraat mühendislerimize WhatsApp'tan ücretsiz danışabilirsiniz: 0553 184 45 96.
Sıkça sorulan sorular
Domatesin altındaki siyah leke nedir?
Meyvenin çiçek tarafındaki (alt ucundaki) içe çökük, kahverengi ya da siyah, kuru ve deri gibi leke çoğunlukla çiçek burnu çürüklüğüdür. Bir hastalık değil, meyvenin gelişirken yeterli kalsiyum alamamasından kaynaklanan fizyolojik bir sorundur.
Toprağa kalsiyum vermek çiçek burnu çürüklüğünü geçirir mi?
Çoğu bahçede toprakta yeterli kalsiyum vardır; sorun kalsiyumun meyveye taşınamamasıdır. Kalsiyum su akışıyla taşındığı için düzenli sulama en önemli adımdır. Toprakta gerçekten eksik olup olmadığını toprak analizi gösterir.
Dibi siyahlaşan domates yenir mi?
Çiçek burnu çürüklüğünde lekeli kısım kesilip atıldıktan sonra meyvenin sağlam kısmı tüketilebilir. Ancak leke yumuşak, kokulu ya da küflü ise ikincil çürüklük gelişmiş olabilir; bu meyveleri tüketmeyin.
Etkilenen meyveler dalda bırakılmalı mı?
Hayır, lekeli meyveleri erkenden toplayın. Bitki enerjisini sağlam meyvelere verir ve lekeli meyvelerde başka çürüklüklerin gelişmesi önlenmiş olur.
Proverim TV@ProverimTVAbone ol Bizi Sosyal Medyada Takip Edin
Proverim uygulamaları, teknik videolar, saha paylaşımları ve güncel duyurular için resmi sosyal medya kanallarımızı takip edin.