Güçlü fide nasıl yetiştirilir, fideler neden boylanır?

Fidelerin ince, uzun ve soluk olmasına boylanma denir. Ana nedeni ışık azlığıdır: fide ışığı bulmak için boyunu uzatır, gövdesi incelir. Sıcak geceler, sık ekim, fazla su ve azot bu durumu artırır. Güçlü fide ise kısa boğum aralı, kalın gövdeli, koyu yeşil yapraklı ve kökleri viyolü sarmış ama dolanmamış fidedir. Aşağıdaki adımlar evde, balkonda ya da küçük serada fide yetiştirenler içindir.
Fideler neden boylanır?
- Işık yetersiz: Kuzeye bakan pencere, kış sonunun kısa günleri ya da gölgeli sera.
- Sıcaklık yüksek, özellikle gece: Çimlenme için gereken sıcaklık, çıkıştan sonra da korunursa fide hızla uzar.
- Sık ekim: Yan yana çıkan fideler ışık için birbiriyle yarışır.
- Fazla su ve azot: Yumuşak, sulu ve hızlı büyüme demektir.
- Geç dikim: Viyolde ya da küçük kapta fazla bekleyen fide hem boylanır hem de kökleri sıkışır.
Güçlü fide için adım adım
1. Doğru tohum ve doğru zaman
Güvenilir kaynaktan, çimlenme oranı belli tohum alın. Ekim zamanını, fidenin dikileceği tarihten geriye doğru hesaplayın. Çok erken ekilen fide, dikim zamanını beklerken boylanır.
2. Temiz ve hafif bir harç
Bahçe toprağı tek başına fide için ağırdır ve hastalık taşıyabilir. Torf ve perlit gibi hafif, temiz ve süzek bir fide harcı kullanın. Viyolleri ve kapları kullanmadan önce yıkayın.
3. Çıkıştan sonra hemen ışık
Tohum çimlenene kadar ılık ve karanlık ortam yeterlidir. Fideler toprağı yarıp çıktığı anda en parlak yere alınmalıdır. Pencere önünde yetiştiriyorsanız kapları her gün çevirin. Işık yetmiyorsa fidelere yakın asılan bitki yetiştirme lambaları iyi bir çözümdür.
4. Çıkıştan sonra serin tutun
Çimlenme için ısı gerekir, büyüme için gerekmez. Çıkıştan sonra ortam biraz serinletilir, özellikle geceler gündüzden daha serin tutulur. Bu fark gövdenin kısa ve kalın kalmasına yardımcı olur.
5. Seyrek ekin ya da seyreltin
Her göze bir iki tohum ekin. İkisi de çıkarsa zayıf olanı makasla dipten kesin; çekerek koparmak diğerinin köklerine zarar verebilir.
6. Ölçülü su, alttan sulama
Harç sürekli ıslak kalmamalıdır. Üst yüzey hafif kuruduğunda sulayın. Viyolleri bir tepsiye koyup alttan sulamak yaprakları kuru tutar ve hastalık riskini azaltır.
7. Hafif hareket
Doğada fideyi rüzgâr sallar ve gövdesi kalınlaşır. Kapalı alanda fidelerin tepesine günde birkaç kez elinizle ya da bir kartonla hafifçe dokunmak ya da küçük bir fanla hafif hava akımı vermek aynı etkiyi yaratır.
8. Dikimden önce alıştırma
Dikimden bir hafta kadar önce fideleri her gün biraz daha uzun süre dışarıda tutun. İlk günler gölgede ve rüzgârdan korunaklı bir yer seçin. Bu alıştırma dikim şokunu belirgin şekilde azaltır.
Boylanmış fide ne olacak?
Işığı artırıp sıcaklığı düşürdüğünüzde yeni büyüme daha toplu olur. Domates, gövdesinden kök verebildiği için dikimde ilk yapraklara kadar toprağa gömülebilir; bu ona ek kök kazandırır. Biber ve patlıcan fidelerinde bu yöntem önerilmez, bu fideleri eski toprak hizasına yakın dikmek daha güvenlidir.
Fide hastalıkları
Fidenin toprak hizasında incelip kararması ve devrilmesi, harç üzerinde küf ya da yapraklarda lekeler görülüyorsa hastalık söz konusu olabilir. Bu durumda il ya da ilçe tarım müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışın. Temiz harç, temiz kap, fazla sulamamak ve havalandırma riski azaltır.
Dikimden sonra: mikrobiyal gübrenin yeri
Işık, sıcaklık ve sulama hatalarını hiçbir gübre düzeltmez. Fide tarlaya ya da bahçeye dikildikten sonra ise kökün yeni toprağa ne kadar çabuk yerleştiği önemlidir. Proverim Mikrobiyal Bio Gübre kök çevresindeki mikrobiyal canlılığı destekleyerek fidelerin toprağa daha dengeli uyum sağlamasına ve besinden daha etkin yararlanmasına yardımcı olur.
Ürün beş Bacillus türü içerir ve T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tescillidir (Tescil No 2022TO2638). Topraktan uygulamada 1 L ürün 2 dekara kadar yeter. Sebzeye göre uygulama takvimi ürün sayfalarında yer alır.
Sebzeler için Proverim Mikrobiyal Gübre →
Bahçenize ya da saksınıza özel soru için ziraat mühendislerimize WhatsApp'tan ücretsiz danışabilirsiniz: 0553 184 45 96.
Sıkça sorulan sorular
Fideler neden ince ve uzun olur?
Fidelerin boylanmasının başlıca nedeni ışık azlığıdır. Fide ışığa uzanmak için boyunu uzatır, gövde incelir. Yüksek sıcaklık, özellikle sıcak geceler, sık ekim ve fazla su ile azot bu durumu artırır.
Boylanmış fideyi kurtarmak mümkün mü?
Işık artırılıp sıcaklık düşürülürse yeni büyüme daha toplu olur. Domates gibi gövdesinden kök verebilen fideler dikimde daha derine gömülebilir. Biber ve patlıcan fidelerini ise eski toprak hizasından çok daha derine dikmek önerilmez.
Fideler dışarı çıkarılmadan önce neden alıştırılmalı?
Kapalı ortamda büyüyen fide rüzgâra, güçlü güneşe ve gece serinliğine alışık değildir. Dikimden önce birkaç gün boyunca her gün biraz daha uzun süre dışarıda tutmak dikim şokunu azaltır.
Fideler toprak hizasından incelip devriliyorsa ne yapmalı?
Bu durum çökerten olarak bilinen fide hastalığının belirtisi olabilir. Aşırı sulama ve havasız ortam riski artırır. Hastalığın teşhisi ve mücadelesi için il ya da ilçe tarım müdürlüğüne veya bir ziraat mühendisine danışın.
Proverim TV@ProverimTVAbone ol Bizi Sosyal Medyada Takip Edin
Proverim uygulamaları, teknik videolar, saha paylaşımları ve güncel duyurular için resmi sosyal medya kanallarımızı takip edin.