Toprak neden sertleşir ve kaymak bağlar? Nasıl gevşetilir?

Toprağın sertleşmesinin iki ayrı biçimi vardır. Kaymak, yağmur ya da sulamadan sonra yüzeyde oluşan ince, sert kabuktur. Sıkışma ise daha derinde, toprağın gözeneklerinin ezilip kapanmasıdır. İkisinin de ortak nedenleri düşük organik madde, toprağı nemliyken işlemek, ağır makine trafiği ve toprak yüzeyinin çıplak kalmasıdır. Kalıcı çözüm de buradan gelir: organik madde, doğru zamanda işleme ve örtülü yüzey.
Kaymak neden oluşur?
Toprak, küçük parçacıkların bir araya gelerek oluşturduğu kırıntılardan (agregatlardan) oluşur. Bu kırıntılar arasındaki boşluklar suyun ve havanın yoludur. Yağmur ya da yağmurlama damlaları çıplak toprağa sert vurduğunda kırıntılar dağılır. Açığa çıkan ince toz ve kil parçacıkları yüzeydeki gözenekleri tıkar. Toprak kuruyunca bu ince tabaka kabuk gibi sertleşir.
Kaymağı kolaylaştıran durumlar:
- Organik maddesi düşük, siltli ve killi topraklar,
- İnce ufalanmış, çıplak bırakılmış tohum yatağı,
- Şiddetli yağış ya da iri damlalı yağmurlama sulaması,
- Sodyumu yüksek topraklar; bu topraklarda kırıntılar suda çok daha kolay dağılır.
Derindeki sıkışma neden oluşur?
- Toprağı nemliyken işlemek ya da üzerinden geçmek: Islak toprak hamur gibi ezilir ve kuruyunca sertleşir.
- Ağır makineler: Özellikle hasat ve taşıma araçlarının tekerlek izleri.
- Her yıl aynı derinlikte işleme: İşleme derinliğinin hemen altında pulluk tabanı denen sıkışık bir katman oluşur.
- Bahçede yoğun yürüme: Sebze tarhları arasında sürekli aynı yere basmak.
- Organik maddenin azalması: Toprağı bir arada tutan, gözenekli yapıyı koruyan organik madde ve toprak canlıları azaldıkça toprak kolayca sıkışır.
Toprağınızda sorun var mı? 3 basit test
- Çubuk testi: Toprak tava haldeyken ince bir demir çubuğu ya da tel bastırarak toprağa sokun. Belli bir derinlikte birden zorlanıyorsanız orada sıkışık bir katman vardır.
- Kürek testi: Bir kürek derinliğinde toprak çıkarın. Kesitte yatay, levha gibi katmanlar, köklerin yana kıvrıldığı bir seviye ya da kötü kokulu, gri renkli bölgeler sıkışmaya işaret eder.
- Su testi: Yağmur ya da sulamadan sonra suyun yüzeyde uzun süre göllenmesi, suyun toprağa giremediğini gösterir.
Kaymak nasıl kırılır, nasıl önlenir?
- Zamanında kırın: Kaymak oluştuysa toprak tamamen kurumadan, hafif bir tırmık ya da kaymak kırıcı ile yalnızca yüzeyi kırın.
- Tohum yatağını aşırı ufalamayın: Toz gibi toprak kaymağa çok yatkındır; küçük kırıntılı bir yüzey daha iyidir.
- Yüzeyi örtün: Ekim sıralarının üstüne ince kompost, bahçede saman ya da malç serin. Örtü, damlaların darbesini kırar.
- Sulama şeklini ayarlayın: İnce damlalı yağmurlama ya da damla sulama yüzeyi daha az bozar.
Sıkışmış toprağı kalıcı olarak iyileştirmek
- Toprağı tavında işleyin. Avucunuzda sıktığınız toprak hamur gibi yapışıyorsa işlemek için çok ıslaktır.
- Düzenli organik madde ekleyin. Yanmış ahır gübresi, kompost ve bitki artıklarını toprağa kazandırın. Bu iş tek seferlik değil, her yıl yapılmalıdır.
- Örtü bitkisi ve yeşil gübre kullanın. Baklagiller ve tahıllardan oluşan örtü bitkileri kökleriyle toprağı deler, organik madde bırakır.
- İşleme derinliğini değiştirin. Pulluk tabanı varsa, toprak kuruyken dipkazan gibi derin gevşeticiyle bir kez kırılabilir. Ardından aynı hatayı tekrarlamamak gerekir.
- Trafiği sınırlayın. Tarlada makineleri mümkün olduğunca aynı izlerden geçirin, bahçede kalıcı yürüme yolları belirleyin.
- Sodyum şüphesinde analiz yaptırın. Islanınca dağılıp kuruyunca taş gibi olan topraklarda sorun sodyum olabilir. Düzeltme yolunu analiz sonucuna göre bir uzmanla belirleyin.
Mikrobiyal gübrenin yeri
Sertleşmiş toprağı hiçbir gübre tek başına gevşetmez; organik madde, doğru işleme ve örtülü yüzeyin yerini tutmaz. Toprağın kırıntılı yapısını koruyan şeylerden biri de topraktaki canlı yaşamdır. Proverim Mikrobiyal Bio Gübre, içindeki beş Bacillus türüyle toprağın biyolojik yapısını desteklemeye, mikrobiyal dengeyi güçlendirmeye ve kök bölgesindeki canlılığa yardımcı olur.
Ürün T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tescillidir (Tescil No 2022TO2638). Topraktan ya da damlamayla uygulamada 1 L ürün 2 dekara, yapraktan uygulamada 3 dekara kadar yeter; 1 L ürün 300 litreye kadar suyla seyreltilebilir.
Proverim Mikrobiyal Bio Gübre 1 L →
Bahçenize ya da saksınıza özel soru için ziraat mühendislerimize WhatsApp'tan ücretsiz danışabilirsiniz: 0553 184 45 96.
Sıkça sorulan sorular
Kaymak bağlamış toprakta fideler neden çıkamaz?
Yağmur ya da sulama sonrası yüzeyde oluşan ince sert tabaka, kuruduğunda çimlenen tohumun filizinin yukarı çıkmasını zorlaştırır. Özellikle küçük tohumlu bitkiler ve ince filizli fideler bu kabuğu delemeyebilir.
Kaymak nasıl kırılır?
Toprak hafif nemliyken, çok kurumadan önce, yüzey hafif bir tırmık, kaymak kırıcı ya da çapa ile yalnızca birkaç santim derinlikte kırılır. Çıkmakta olan filizlere zarar vermemek için derin işlenmez.
Pulluk tabanı nedir?
Toprağın her yıl aynı derinlikte, özellikle nemliyken işlenmesiyle bu derinliğin hemen altında oluşan sıkışık tabakadır. Köklerin ve suyun aşağı inmesini engeller. Sökülen bitkide köklerin bir derinlikte yana kıvrılması tipik işaretidir.
Sertleşmiş toprağı kum ekleyerek gevşetebilir miyim?
Killi toprağa az miktarda kum eklemek çoğu zaman işe yaramaz, hatta toprağı daha da sertleştirebilir. Toprak yapısını kalıcı olarak iyileştiren asıl yol düzenli organik madde eklemek, toprağı nemliyken işlememek ve yüzeyi örtülü tutmaktır.
Proverim TV@ProverimTVAbone ol Bizi Sosyal Medyada Takip Edin
Proverim uygulamaları, teknik videolar, saha paylaşımları ve güncel duyurular için resmi sosyal medya kanallarımızı takip edin.