Tüm siparişlerde kargo ücretsiz Hafta içi 13:00'a kadar verilen siparişler aynı gün kargoda
Takip edin

Toprak tuzlanması nedir, nasıl anlaşılır ve düzeltilir?

Proverim Teknik Ekibi
Toprak tuzlanması nedir, nasıl anlaşılır ve düzeltilir?

Toprak tuzlanması, suda çözünen tuzların kök bölgesinde bitkiye zarar verecek düzeyde birikmesidir. Çoğunlukla kalitesiz sulama suyu, yetersiz drenaj, yüksek taban suyu ve aşırı gübreleme sonucu oluşur. Tuz arttıkça bitki topraktaki suyu almakta zorlanır; toprak nemli olsa bile susuz kalmış gibi davranır. Tuzlanma analizle kesin olarak anlaşılır ve çoğu durumda drenaj, yıkama ve doğru sulama ile yönetilebilir.

Tuz neden birikir?

  • Sulama suyunun kalitesi: Kuyu ve bazı akarsu suları çözünmüş tuz taşır. Her sulamada bir miktar tuz toprağa eklenir.
  • Buharlaşma: Kurak ve sıcak bölgelerde su buharlaşır, tuz toprakta kalır. Yüzeyde biriken beyaz kabuk bu yüzden oluşur.
  • Yetersiz drenaj ve yüksek taban suyu: Fazla suyun aşağı inemediği tarlalarda tuzlu taban suyu kılcal yolla yüzeye çıkar.
  • Aşırı ve analizsiz gübreleme: Gübreler de tuzdur. İhtiyaçtan fazla verildiğinde özellikle serada ve saksıda tuz birikir.
  • Az ve sık sulama: Toprağı yalnızca yüzeyden ıslatan sulamalar tuzları aşağı yıkayamaz.

Tuzlanma nasıl anlaşılır?

Tarladaki belirtiler

  • Toprak yüzeyi kuruduğunda beyaz ya da grimsi bir kabuk oluşur.
  • Bitkiler tarlada lekeler halinde zayıf, bodur ve geç gelişir.
  • Toprak nemliyken bile bitkiler gün ortasında solar.
  • Yaprak uçlarında ve kenarlarında sararma, ardından kahverengi yanıklar görülür.
  • Çimlenme düzensiz olur, bazı bölgelerde hiç çıkış olmaz.

Bu belirtilerin bir kısmı kuraklık, besin eksikliği ya da kök hastalıklarıyla karışabilir. Bu yüzden gözle teşhis yeterli değildir.

Analizle kesin teşhis

Toprak analizinde tuzluluk elektriksel iletkenlik (EC) değeriyle ölçülür. Analiz raporunda ayrıca pH ve değişebilir sodyum oranı da yer alır. Sulama suyunuzun da analiz ettirilmesi, tuzun nereden geldiğini gösterir. Tarım müdürlükleri ve ziraat fakülteleri bu analizleri yapan laboratuvarlar konusunda yol gösterebilir.

Tuzlu toprak ile sodyumlu toprak farkı

Tuzlu toprakta sorun çözünmüş tuzların fazlalığıdır; toprak yapısı genellikle bozulmamıştır. Sodyumlu toprakta ise toprak parçacıklarına bağlı sodyum fazladır. Bu topraklar ıslanınca dağılır, su geçirmez, kuruyunca taş gibi sertleşir. Sodyumlu topraklarda yalnızca yıkama yetmez; sodyumun yerini kalsiyumun alması için alçıtaşı (jips) gibi düzenleyiciler gerekebilir. Bu uygulamanın miktarı mutlaka analiz sonucuna göre ve bir uzmanla belirlenmelidir.

Tuzlanma nasıl düzeltilir?

  1. Drenajı sağlayın. Fazla su aşağı inemiyorsa yapılan her şey geçici olur. Gerekirse drenaj kanalları ya da borulu drenaj düşünülmelidir.
  2. Kaliteli suyla yıkama yapın. Drenajı iyi topraklarda, tuzları kök bölgesinin altına indirmek için kontrollü yıkama sulaması yapılır. Yağışlı mevsim de bu işe yardımcı olur.
  3. Sulama yöntemini gözden geçirin. Damla sulamada tuz ıslak alanın kenarlarında birikir; zaman zaman daha bol suyla ya da yağışla bu birikim yıkanmalıdır. Az ve sık yüzey sulamasından kaçının.
  4. Gübrelemeyi analize bağlayın. Gereğinden fazla gübre, tuz yükünü artırır.
  5. Organik madde ekleyin. Yanmış ahır gübresi, kompost ve bitki artıkları toprak yapısını ve su geçirgenliğini iyileştirir.
  6. Toprağı örtün. Malç ve örtü bitkileri buharlaşmayı azaltır, tuzun yüzeye çıkmasını yavaşlatır.
  7. Tuza dayanıklı bitki seçin. Arpa, şeker pancarı ve pamuk gibi bitkiler tuza görece dayanıklıdır; fasulye, çilek ve birçok sebze ise hassastır. Düzeltme sürerken ürün planını buna göre yapın.

Saksıda ve serada tuz birikimi

Saksı toprağının yüzeyinde ya da saksı kenarında beyaz kabuk, sık gübrelenen ama yeterince süzülmeyen kaplarda sık görülür. Saksıyı arada bir bol suyla, dibinden su akana kadar sulamak birikimi azaltır. Serada ise toprak ya da ortam EC'sinin düzenli ölçülmesi gerekir.

Mikrobiyal gübrenin yeri

Mikrobiyal gübre topraktaki tuzu yok etmez, drenajın ve yıkamanın yerine geçmez. Tuzluluk, düzensiz sulama ve sıcaklık gibi koşullar kök gelişimini sınırlar. Proverim Mikrobiyal Bio Gübre kök bölgesindeki mikrobiyal canlılığı destekleyerek bitkinin bu zorlu koşullarda besinden daha dengeli yararlanmasına ve toprağın biyolojik yapısının desteklenmesine yardımcı olur.

Proverim beş Bacillus türü içerir ve T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tescillidir (Tescil No 2022TO2638). Topraktan ya da damlamayla uygulamada 1 L ürün 2 dekara kadar yeter; 1 L ürün 300 litreye kadar suyla seyreltilebilir.

Proverim Mikrobiyal Bio Gübre 1 L →

Bahçenize ya da saksınıza özel soru için ziraat mühendislerimize WhatsApp'tan ücretsiz danışabilirsiniz: 0553 184 45 96.

Sıkça sorulan sorular

Toprağın tuzlu olduğunu nasıl anlarım?

Toprak yüzeyinde kuruyunca beliren beyaz kabuk, tarlada lekeler halinde zayıf gelişen bitkiler, toprak nemliyken bile solgunluk ve yaprak kenarlarında yanma tuzluluğa işaret edebilir. Kesin cevabı toprak analizindeki elektriksel iletkenlik (EC) değeri verir.

Tuzlu toprak ile sodyumlu toprak aynı şey mi?

Değil. Tuzlu toprakta suda çözünen tuzlar fazladır. Sodyumlu toprakta ise toprak parçacıklarına bağlı sodyum fazladır; toprak yapısı dağılır, su geçirmez ve sertleşir. İkisinin düzeltilme yolu farklıdır, bu yüzden analiz şarttır.

Tuzlu toprak yıkanarak düzelir mi?

Toprağın drenajı iyiyse kaliteli suyla yapılan yıkama tuzları kök bölgesinin altına indirebilir. Drenaj yoksa yıkama suyu yüzeye yakın kalır ve tuz geri gelir. Yıkamanın miktarı ve zamanı toprak ve su analizine göre belirlenmelidir.

Mikrobiyal gübre topraktaki tuzu azaltır mı?

Hayır. Mikrobiyal gübre topraktaki tuzu yok etmez ya da yıkamaz. Kök bölgesindeki biyolojik aktiviteyi destekleyerek bitkinin zorlu koşullarda besinden daha dengeli yararlanmasına yardımcı olan tamamlayıcı bir uygulamadır.

Proverim TV@ProverimTVAbone ol
TOPLULUĞUMUZA KATILIN

Bizi Sosyal Medyada Takip Edin

Proverim uygulamaları, teknik videolar, saha paylaşımları ve güncel duyurular için resmi sosyal medya kanallarımızı takip edin.